Emekli maaşlarını belirlerken 1999 öncesi, 2000–2008 arası ve 2008 sonrası olmak üzere üç ayrı dönem üzerinden yapılan hesaplama sistemi değişiyor. Farklı aylık bağlama oranları nedeniyle ortaya çıkan maaş adaletsizliğini gidermek için “tek formül” modeli gündeme alındı.
Yıllardır emeklilerin en çok eleştirdiği konuların başında gelen üçlü hesaplama sistemi için kapsamlı bir reform süreci başlatıldı. Mevcut yapıda her dönem için farklı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve güncelleme katsayısı uygulanması, aynı prim gününe sahip sigortalıların farklı maaş almasına yol açıyor. Yeni modelle birlikte bu karmaşık yapının sadeleştirilmesi hedefleniyor.
Hâlihazırdaki sistemde maaş hesabı üç ayrı dönemin toplamına göre belirleniyor:
1999 öncesi çalışma süresi
2000–2008 arası dönem
2008 sonrası dönem
Her dönem için ayrı ABO ve çarpan kullanılıyor. Hesaplamada şu unsurlar etkili oluyor:
Sigortalının prime esas kazancı (SPEK)
Dönemsel aylık bağlama oranları
Güncelleme katsayısı
Bir önceki yılın enflasyonu
Büyüme oranının belirli bir kısmı
İçinde bulunulan yılın enflasyon artışları
Bu yapı özellikle 1999 öncesi uzun süre çalışmış olanları avantajlı konuma getirirken, sonraki yıllarda sisteme girenler açısından dezavantaj yaratabiliyor.
Reform kapsamında masadaki en güçlü seçenek, üçlü yapının kaldırılarak tek bir hesaplama formülüne geçilmesi. Buna göre:
Herkes için sabit bir ABO uygulanması
Prim ödemesine dayalı daha net ve anlaşılır bir hesaplama
Dönem farklılıklarının ortadan kaldırılması
Amaç, aynı gün ve benzer kazançla çalışanlar arasında maaş farklarının minimize edilmesi.
Mevcut uygulamada:
SSK ve Bağ-Kur emeklileri 6 aylık enflasyon oranında artış alıyor.
Memur emeklileri ise toplu sözleşme hükümlerine tabi tutuluyor.
Bu durum iki kesim arasında artış oranı farkına neden oluyor. Yeni modelde;
Tüm emekliler için ortak artış formülü,
veya
Aylık enflasyona dayalı güncelleme sistemi
gibi alternatifler tartışılıyor. Böylece maaşlardaki reel erimenin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bugünkü sistemde yatırılan prim tutarı, çalışılan gün sayısından daha belirleyici durumda. Bu nedenle uzun süre çalışan bazı sigortalılar, daha kısa süre çalışıp yüksek prim ödeyenlerden daha düşük maaş alabiliyor.
Yeni modelde:
Gün sayısının maaş üzerindeki etkisinin artırılması
Sistemde kalmanın teşvik edilmesi
Daha uzun süre çalışanlara avantaj sağlanması
planlanıyor.
Her yıl kullanılan enflasyon ve büyüme parametrelerinin değişmesi, emekli olunan yıl ile sonraki yıl arasında maaş farkı oluşturuyor. Bu da “emekli maaşları düşüyor” algısına neden oluyor.
Uzmanlar, sabit ya da daha öngörülebilir bir güncelleme katsayısı belirlenmesinin yıllar arası farkları azaltabileceğini ifade ediyor.
2019’dan bu yana uygulanan taban maaş sistemi, düşük kök maaşı olan emekliler için avantaj sağladı. Ancak taban maaşın hemen üzerinde aylık alanlarla aradaki makas yeni bir adaletsizlik tartışması doğurdu.
Masadaki seçenekler:
Taban maaşın kaldırılması ve kök maaşlara kademeli seyyanen artış yapılması
veya
Taban maaş korunurken üst dilimlere kademeli düzenleme getirilmesi
2008 reformuyla tüm kurumlar SGK çatısı altında birleşse de norm birliği tam sağlanamadı. Özellikle Bağ-Kur’da 9 bin gün olan prim şartı ile SSK’daki 7 bin 200 gün uygulaması arasındaki fark sürüyor.
Yeni düzenlemede:
Bağ-Kur prim gün şartının 7.200’e düşürülmesi
Maaş bağlama sisteminin eşitlenmesi
başlıkları da gündemde yer alıyor.
Reform çalışmaları kapsamında öne çıkan başlıklar şöyle:
Üçlü yapının sadeleştirilmesi
Zam oranlarındaki farklılıkların giderilmesi
Aktüeryal dengenin güçlendirilmesi
Sistemde kalmayı cazip hale getirecek teşvikler
Yeni maaş modeline ilişkin teknik çalışmaların tamamlanmasının ardından taslağın kamuoyuna açıklanması bekleniyor.
Kaynak – Haber Merkezi
BİM, 17 Şubat Salı gününden itibaren geçerli olacak yeni aktüel ürünler listesini duyurdu. “Haftanın Önerileri” başlığıyla yayımlanan kampanyada atıştırmalıklardan süt ürünlerine, et ve tavuk grubundan içeceklere kadar geniş bir ürün yelpazesi yer aldı. İşte öne çıkan ürünler ve güncel fiyatlar… Türkiye genelindeki mağazalarında satışa sunulacak kampanya ürünleri sınırlı stoklarla raflara gelecek. Listede hem temel gıda […]
Maliyet artışları ve vergi düzenlemeleri sonrası sigara fiyatlarında beklenen büyük artış gerçekleşti. TBYD Başkanı Erol Dündar’ın sosyal medya üzerinden yaptığı duyuruya göre, bir sigara grubunda tüm ürünler zamlandı. Sigara fiyatlarına yönelik zam yağmuru devam ediyor. Tekel Bayileri Yardımlaşma Derneği (TBYD) Başkanı Erol Dündar, bir sigara grubunun fiyat listesini güncellediğini duyurdu. Yapılan son zamla birlikte ilgili […]
Milyonlarca kamu personeli, emeklilerde olduğu gibi kendilerine de bayram veya tatil ikramiyesi verilmesi beklentisindeydi. TBMM’ye sunulan yeni kanun teklifi, bu beklentiyi bir adım öteye taşıyarak memura ekonomik bir nefes alanı açmayı hedefliyor. Kamu çalışanlarını heyecanlandıran yeni bir yasa teklifi TBMM Komisyonu’na sunuldu. CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut tarafından hazırlanan teklif yasalaşırsa, devlet memurlarına her yıl […]
2019 yılından bu yana düzenli olarak ödenen emekli bayram ikramiyeleri için 2026 yılı beklentileri netleşmeye başladı. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Abdulkadir Yüksel, ekonomik veriler ve enflasyonla mücadele politikaları ışığında çarpıcı bir tahminde bulundu. Yüksel’e göre, bu yıl ikramiyelerin 5 bin 500 ile 6 bin TL seviyesine çıkarılması muhtemel. İşte bin TL ile […]
Emeklilik sistemindeki adaletsizlikler, özellikle başvuru tarihlerindeki katsayı farklarıyla içinden çıkılmaz bir hal aldı. Aynı iş yerinde, aynı şartlarda çalışan vatandaşlar, sadece takvim yaprağı değiştiği için ömür boyu sürecek bir maaş kaybıyla karşı karşıya kalıyor. Sosyal Güvenlik sistemindeki katsayı ve güncelleme farkları, emekli adayları için tam bir “takvim tuzağına” dönüştü. SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın gündeme getirdiği […]
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, evlerinde bakılan tam bağımlı vatandaşlar ve aileleri için ödenen Evde Bakım Yardımı’nın Ocak 2026 memur maaş katsayısı artışıyla birlikte 13 bin 878 TL’ye yükseldiğini duyurdu. Artışlı ödemelerin bu ay itibarıyla 516 bin hak sahibinin hesabına yatırılmaya başlandığını belirten Göktaş, toplamda 7,09 milyar TL ödeme yapılacağını açıkladı. İşte […]
